Gimme Hope Jo’anna: Met Eddy Grant naar Johannesburg

Eddy Grant Gimme Hope Jo'anna

Johannesburg – of kortweg Joburg – heeft een sterke reputatie als muziekstad. Brenda Fassie, de Madonna van de townships, maakte hier carrière en jazzicoon Kippie Moeketsi speelde er decennialang spraakmakende concerten. Een club als The Orbit houdt die jazztraditie in ere en het festival Joy of Jazz zorgt in september telkens opnieuw voor een topaffiche. De voorbij jaren heeft er zich bovendien een gevarieerde dance en house scene ontwikkeld in de hipste stad van Zuid-Afrika.

Met Eddy Grants ‘Gimme Hope Jo’anna’ keren we terug naar een minder gelukkige tijd voor Zuid-Afrika. Toen het nummer in 1988 uitkwam, leefden de Zuid-Afrikanen nog gebukt onder het apartheidsregime. In ‘Gimme Hope Jo’anna’ staat Jo’anna voor Johannesburg maar ook voor het harteloze politieke systeem van apartheid. Zo zingt Eddy Grant letterlijk: “Jo’anna bestuurt een land dat zich uitstrekt van Durban tot Transvaal. Ze maakt een paar mensen gelukkig en bekommert zich helemaal niet over de rest. Ze heeft een systeem met de naam apartheid dat broeders onderdrukt. Maar misschien zorgt druk ervoor dat Jo’anna inziet hoe iedereen toch kan samen leven.”

Johannesburg Apartheid Museum
Meer inzicht en verhalen over het onrechtvaardige apartheidsregime ontdek je in het Apartheid Museum van Johannesburg

In zijn song bekritiseert Eddy Grant het gokparadijs Sun City. Destijds was het erg in trek bij de blanke jetset en politieke leiders, maar vandaag is het enkel nog veel te kitscherige en stilaan vergane glorie. Een andere locatie in de omgeving van Johannesburg, die heel nadrukkelijk in de song voorkomt, is Soweto. “Elke moeder in het zwarte Soweto vreest de dood van alweer een zoon”, zingt Grant, die daarmee heel nadrukkelijk verwijst naar het brute racistische geweld van het Zuid-Afrikaanse staatsapparaat op de arme en zwarte bevolking in de miljoenentownship van Soweto. Een bekend en sterk gemediatiseerd drama uit die onrustige periode is de moord op de 13-jarige Hector Pieterson tijdens een geweldloos studentenprotest.

Soweto Hector Pieterson
De beroemde foto na de moord op Hector Pieterson…

‘Gimme Hope Jo’Anna’ groeide uit tot een wereldhit en bereikte de nummer 1-positie in zowel de Belgische als Nederlandse hitparade. In Zuid-Afrika kwam het nummer op de verboden lijst te staan maar bij de zwarte bevolking was ‘Gimme Hope Jo’Anna’ wel razend populair. De song groeide uit tot een protestsong tegen het apartheidsregime. Beste verrassend is wel dat Grant voor het uitbrengen van deze song nog nooit in Zuid-Afrika was geweest.

Nadien trok hij er wel naartoe. In 2008, ter voorbereiding op het grote Nelson Mandela 90 th Birthday Concert, kwam hij in Johannesburg met Zuid-Afrikaanse muzikanten repeteren. Ironisch genoeg waren er in die dagen net onrusten aan de gang in de township Alexandra waar inwoners van de township migranten uit Zimbabwe met veel geweld – en met dodelijke slachtoffers tot gevolg – wilden verdrijven. En zo blijft zijn oproep om in eenheid samen te leven, nog altijd relevant.

Tijd voor de video van Eddy Grants ‘Gimme Hope Jo’anna’: