7 x NEOKLASSIEK BRUSSEL

Brussel Neoklassiek Academiënpaleis

Brussel staat bekend voor zijn art nouveau maar in de hoofdstad van Europa zijn ook veel neoklassieke gebouwen bewaard gebleven. Neoklassieke architectuur is geïnspireerd op het Griekse en Romeinse erfgoed, en kenmerkt zich door een enorm drang naar uniformiteit en harmonie. In Brussel floreerde dit neoclassicisme vanaf het eind van de 18de eeuw tot omstreeks 1900. Zowel privéwoningen als publieke gebouwen werden in die periode in neoklassieke stijl of met een neoklassieke inslag opgetrokken. Vooral de wijk rondom het koninklijk paleis is daar een mooi voorbeeld van, net zoals het Martelarenplein in de benedenstad. Om die neoklassieke architectuur eens wat meer in de kijker te zetten, organiseert de overkoepelende gidsenorganisatie Explore Brussels dit weekend de allereerste editie van ‘Neoklassiek Brussel’. Een tiental gebouwen openen de deuren en gidsen staan paraat om je rond te leiden. Een selectie:

Muzikaal liefdesnest

Het gemeentehuis van Elsene was oorspronkelijk het landhuis van Charles de Bériot, een van de grootste Belgische violisten allertijden. En toch kent het grote publiek hem vandaag vooral nog dankzij zijn echtgenote: Maria Malibran, dé operaster uit de 19de eeuw. Helaas was hun geluk in dit paviljoen slechts van korte duur. Drie maanden na hun huwelijk overleed Malibran, waarna de Bériot verhuisde en zijn huis aan de gemeente Elsene verkocht.

Neoklassiek Brussel Elsene Malibran
Paviljoen Malibran/Gemeentehuis Elsene, Elsensesteenweg 168 in Elsene

Molenbeekse creativiteit

Dit monumentale gebouw van architect Joachim Benoît, een discipel van Joseph Poelaert, werd eind 19de eeuw opgetrokken als tekenacademie. Met namen als Rubens en van Dyck op de gevel stak de academie haar ambitie destijds niet weg, al belandden de meeste studenten na hun opleiding in de ateliers van de toen nog bloeiende Molenbeekse industrie. Vandaag huisvest een gedeelte van dit complex nog steeds een academie: Académie de Dessin et des Arts Visuels. Toevallige passanten en toeristen zijn vooral welkom in MoMuse, het stedelijke museum van Molenbeek. Voorts bevindt zich hier het Huis van Culturen en Sociale Samenhang waar o.a. danslessen en andere creatieve workshops plaatsvinden.

Neoklassiek Brussel Molenbeek MoMuse
MoMuse, Mommaertsstraat 2 in Molenbeek

Paleis voor bollebozen

Het neoclassicistische Academiënpaleis dateert uit het begin van de 19de eeuw en is bijna net zo indrukwekkend als het naburige koninklijk paleis. De eerste bewoners was de Nederlandse  kroonprins Willem, de latere koning Willem II, die het van zijn vader cadeau kreeg. Maar in 1830 mocht de Nederlandse koninklijke familie het aftrappen in Brussel. Hun opvolgers, de Coburgers, bleken minder gek op de plek. Leopold II vond het te klein en transformeerde het gebouw tot een tijdelijk museum. Na de Eerste Wereldoorlog werd dit paleis de thuisbasis voor verschillende Academiën, o.a. de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten, de Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique en de Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België. Héél veel slimme mensen dus die hier werken…

Brussel Neoklassiek Academiënpaleis
Academiënpaleis, Hertogstraat 1 in Brussel

Girlpower achter de schoolpoort

Het Lycée Emile Max was bij de opening in 1917 een van de eerste Brusselse scholen waar tienermeisjes een volwaardige opleiding konden volgen. Initiatiefnemer was de Schaarbeekse schepen Emile Max, die Mariette van M0lle als directrice aanstelde. Haar bureau is de best bewaarde ruimte van het schoolcomplex en fungeert nog steeds als directieruimte. Inclusief de stapel schoolrapporten! Kunsthistorisch bevindt hier o.a. een schilderij van de Brusselse impressioniste Juliette Wytsmans. Om de vele leerstof van zich af te schudden, kunnen de leerlingen van het lyceum vrij rondlopen in de tuin van het complex. Trouwens, sinds 1980 zijn hier ook jongens welkom.

Neoklassiek Brussel Lycee Emile Max
Lycée Emile Max, Haachtsesteenweg 235 in Schaarbeek

Schrijvershuis aan de rand van Matonge

Tegenwoordig is het lang zoeken naar iemand die al eens een boek van Camille Lemonier heeft gelezen. Nochtans was Lemonnier omstreeks 1900 de grote ster onder de Belgische schrijvers. Zijn schrijfkamer, zijn bibliotheek en zijn persoonlijke kunstcollectie met werken van o.a. James Ensor en Auguste Rodin zijn na zijn dood in 1913 bewaard gebleven. Een bezoek aan dit schrijversmuseum inspireert misschien tot een verdere ontdekking van zijn oeuvre. Ofwel is het op zijn minst een goede aanleiding om de sfeervolle wijk van Matonge te verkennen.

Neoklassiek Brussel Museum Camille Lemonnier Elsene
Museum Camille Lemonnier, Waversesteenweg 150 in Elsene

Bezinning te midden van de Brabantwijk

Wie al eens op het perron van het Noordstation op de trein moet wachten, ziet in de richting van Schaarbeek een opvallende kerktoren. Het blijkt die van de Sint-Jan Niklaaskerk te zijn. Te midden van de raamprostitutie en de exotische winkels van de Brabantwijk houdt deze parochiekerk al meer dan anderhalve eeuw statig stand. De façade maakt nog meer indruk dan vanop het perron, terwijl zich in het interieur onder meer werk van de beeldhouwer Willem Geefs bevindt. Die naam zegt je misschien niet meteen iets maar zijn standbeelden van zijn hand staan zowat in heel België. En mocht je het Slavisch onder de knie hebben, kun je er wekelijks een mis bijwonen. Als dat geen goed excuus is om de Brabantwijk in te trekken…

Neoklassiek Brussel Schaarbeek Sint-Jan en Niklaaskerk
Sint-Jan en Niklaaskerk, Brabantstraat 75 in Schaarbeek

Kunst tegen verkeersstress

De Haachtsesteenweg is vaak een bron van verkeersstress maar ter hoogte van het nummer 147 leidt een smalle doorgang je naar een haast idyllische plek: het kasteel van Eenens-Terlinden, vandaag omgedoopt tot het Huis der Kunsten. Dit stadskasteel uit het begin van de 19de eeuw zag heel wat belangrijke persoonlijkheden passeren. En niet zonder historische gevolgen. Hier zou in 1830 de toenmalige Nederlandse legeraanvoerder, prins Frederik van Oranje -Nassau, hebben beslist om terug te keren naar Nederland. De weg naar Belgische onafhankelijk lag vanaf dat moment helemaal open. De porseleinen theetas, waaruit de prins heeft gedronken, is zowaar bewaard gebleven! In de jaren 1950 van de vorige eeuw kwam het kasteel in handen van de gemeenste Schaarbeek die het intussen hervormde tot Huis der Kunsten. Op de agenda: concerten, lezingen en andere kleinschalige culturele evenementen.

Brussel Neoklassiek Huis der Kunsten Schaarbeek
Huis der Kunsten, Haachtsesteenweg 147 in Schaarbeek

 

Meer informatie over het evenement ‘Neoklassiek Brussel’: www.explore.brussels