Mexico: Ultramarathon Caballo Blanco

Mexico Tarahumara Caballo Blanco

GEBOREN OM TE LOPEN

In een afgelegen canyon in het noorden van Mexico leven de Tarahumara, een indianengemeenschap met opvallend veel sterke lopers en superatleten. Een keer per jaar nemen ze het op tegen de avontuurlijkste ultralopers ter wereld. In maart 2017 was ik een van die ultralopers…

Tijdens de lange reis naar het Mexicaanse plaatsje Urique heb ik eindelijk eens tijd om ‘Born to Run’ van de Amerikaanse auteur Christopher McDougall te lezen. In die bestseller, een cultboek onder langeafstandslopers, probeert McDougall het geheim van de loopcultuur bij de Tarahumara te ontrafelen. Als een van de weinige indianengemeenschappen slaagden de Tarahumara er destijds in om uit de greep van de nietsontziende Conquistadores te blijven. Het sterke wapen van de Tarahumara bleek hun loopvermogen. Al lopend sloegen ze op de vlucht voor elke bedreiging en dankzij hun sterke fysieke conditie wisten ze te overleven in de moeilijkste omstandigheden. McDougall heeft het in zijn boek zelfs over looptochten van 450 kilometer! Hun oorspronkelijke naam, Rarámuri, betekent dan ook niet voor niets ‘het lopende volk’.

Mexico Tarahumara Born to run

Bijna-doodervaringen

Finaal trokken de Tarahumara zich terug in de moeilijk toegankelijke Barrance del Cobre, waar ze tot voor kort onder de radar van de Westerse beschaving bleven. De enkele reizigers, missionarissen of militairen, die het toch waagden om door de canyon te reizen, keerden terug met verhalen over extreme hitte, uitdroging en bijna-doodervaringen. Als ze al terugkeerden… En naar die plek reis ik om te gaan lopen? Naarmate de pagina’s vorderen in Born to Run en ik dichter bij mij bestemming kom, begint de stress danig toe te nemen. Toch hoor ik ook andere verhalen. Bij landing in Los Mochis verneem ik dat in de makkelijkst bereikbare dorpen van de canyon Coca-Cola, smartphones en gepimpte 4×4’s bijzonder in trek zijn bij de locals. Misschien valt het einde van de wereld dan toch nog mee.

Mexico Tarahumara
Barrance del Cobre
Mexico Tarahumara
Onderweg naar Urique

Bloedstollende race

Dankzij de publicatie van McDougalls Born to Run in 2008 raakte de loopcultuur van de Tarahumara bekend bij een groot publiek. Maar McDougall zou zijn boek nooit hebben kunnen schrijven zonder de inspirerende figuur van Micah True, een gewezen Amerikaans bokser die zich in de jaren 1990 in de Barrance del Cobre had teruggetrokken. Helemaal op zijn eentje maakte hij dagelijks urenlange looptochten door de diepe valleien en de woestijnachtige landschappen van de canyon. Geleidelijk aan ontstond er een vertrouwensband tussen True en de Tarahumara, die hem de bijnaam ‘El Caballo Blanco (Het Wit Paard)’ gaven. True raakte helemaal in de ban van de Tarahumara-loopcultuur en droomde ervan om in hun woongebied een ultratrail te organiseren. ‘Caballo Blanco’ True en McDougall vonden elkaar in dat idee en in het voorjaar van 2006 wisten ze enkele van de beste Amerikaanse ultralopers naar Urique in de Barrance del Cobre te halen.

De uitdaging bestond er in om 50 mijl/80 km te lopen tegen de beste lopers van de Tarahumara, wat McDougall aankondigde als de meest bloedstollende race ooit. Het concept van de Ultramarathon Caballo Blanco was geboren en dankzij McDougalls boek kende de race in de aanvangsjaren een enorm succes. Helaas kwam ‘Caballo Blanco’ True in 2012 te overlijden. Een trainingsloop in de VS werd hem fataal, waarna ook de toekomst van de ultramarathon even onzeker was. Niet alleen omwille van het wegvallen van de organisator, maar ook door de alsmaar uitdijende drugsoorlog in het noorden van Mexico. De edities van 2015 en 2016 moesten omwille van gewelddadige incidenten tussen drugsbendes zelfs worden geannuleerd.

Mexico Tarahumara
In het spoor van Micah True
Mexico Tarahumara
Lopen leidt tot vrede
Mexico Tarahumara
Traject van de Caballo Blanco

Sociale dimensie

Vandaag is de organisatie van de Ultramarathon Caballo Blanco in handen van de Toeristische Dienst van Urique. Vanzelfsprekend nodigt directeur Orlando Gastelum alle lopers uit om deel te nemen, maar hij benadrukt vooral het sociaal-maatschappelijke belang van het evenement: “De Caballo Blanco is meer dan zomaar een loodzware loopproef. We hopen dat buitenlandse en andere Mexicaanse lopers naar hier komen om de wonderlijke cultuur van de Tarahumara beter te leren kennen. Behalve geweldige lopers zijn het ook boeiende mensen met een authentieke levenswijze. Helaas hebben veel Taramuhara het financieel niet gemakkelijk en we vragen deelnemers om een geschenken mee te brengen of een financiële geste te doen.” De geschenken gaan naar de kinderen van de Tarahumara, die een dag voor de ultramarathon aan een drukbezette kinderloop deelnemen in de straten van Urique. Dans en muziek van de Tarahumara vervolledigen het voorprogramma van de Caballo Blanco.

Mexico Tarahumara
Mexico Tarahumara

Wat ons te wachten staat

Een metersgrote muurschildering in het dorp zorgt voor de nodige informatie over het parcours, dat grotendeels overeenkomt met dat van de epische editie uit ‘Born to Run’. Vanuit het dal in startplaats Urique vertrekken drie lussen. Een eerste lus met keerpunt in het bergdorpje Guadalupe dient zowel aan het begin als helemaal aan het eind van de wedstrijd te worden afgelegd. De twee andere lussen leiden telkens naar een bergtop: El Naranjo (na 20 km) en Los Alizos (na 50 km). Aan elk van de in totaal vier keerpunten zullen we polsbandjes ontvangen. Een eenvoudig en efficiënt controlemiddel, maar deelnemende Tarahumara kunnen de polsbandjes nadien inruilen voor voedselbonnen. Ook dat maakt deel uit van het sociale luik van het loopevenement.

Mexico Caballo Blanco
Metersgrote muurschildering met daarop de parcoursvoorstelling

Rokken en sandalen

De start op het dorpsplein van Urique heeft iets theatraals. Bij zonsopgang staan een vijfhonderdtal Tarahumara paraat om het op te nemen tegen een honderdtal andere lopers uit Mexico en een vijftigtal buitenlandse deelnemers. Slechts enkele Tarahumara blijken over een sportoutfit te beschikken. De meeste staan erbij met lange broek en op sandalen. De enige sportieve touch is het loopshirt dat ze van de organisatie hebben ontvangen. De resterende Tarahumara-mannen hebben zich in traditionele rok met kleurrijke cape gehuld. De vrouwen van de Tarahumara zijn nog minder sportief uitgedost om aan een wedstrijd van 80 km te beginnen. Zij zullen in traditionele klederdracht lopen: met lange rok en op sandalen. Ik kan mijn ogen amper geloven en als buitenlandse lopers met hartslagmeters, energy socks en andere trendy accessoires staan we er overdressed bij!

Tarahumara Mexico
Tarahumara jongen in typische outfit
Mexico Tarahumara
Sporten in traditionele rok

Indianenkreten

Stipt om 6 uur ’s ochtends klinkt het startschot, dat beantwoord wordt met luide indianenkreten. Echt waar! “Woe, woe, woe”, schreeuwen de Tarahumara, terwijl we het dorpscentrum uitlopen. Net alsof we in groep op klopjacht trekken. Tijdens de eerste lus, op weg naar het bergdorpje Guadalupe, volgen meteen enkele pittige hellingen. Een breed, kronkelend zandpad leidt naar de top van die hellingen, maar bijna alle Tarahumara kiezen ervoor om recht op recht de hellingen op te stormen. Veel steiler maar overduidelijk ook binnenweg. Bij de buitenlandse lopers slaat de twijfel toe. Volgen we het officiële traject? Of volgen we de Tarahumara?  Ik wissel af. De ene helling volg ik het zandpad, een andere helling gaat het door het struikgewas recht op recht naar omhoog. Ongeveer een kilometer voor de doortocht in Guadalupe, het eerste keer- en controlepunt, komen de leiders in de wedstrijd uit tegenovergestelde richting aangelopen. Even is het zigzaggen geblazen en frontale botsingen worden gelukkig ontlopen. Het enige voordeel van dit ongebruikelijke tweerichtingsverkeer is dat je als deelnemer in de buik van het peloton het wedstrijdverloop perfect kan volgen. Een eerste ‘gringo’ volgt pas rond de 20ste plaats. De Tarahumara domineren dus.

Mexico Tarahumara
Tarahumara voeren de forcing

Sportieve guerillabeweging

Lus twee is van een heel ander kaliber. Voorbij de brug over de Rio Urique, vlakbij het dorpscentrum van Urique, is het stevig klimmen geblazen naar de top van El Naranjo. De eerste twee kilometer verlopen op een breed en goed beloopbaar zandpad, daarna volgt een steile en technische  klim van ongeveer 5 km over een bospad. Tijdens de klim merk ik dat ik als enige gringo tussen een groep van een 20-tal Tarahumara loop. Met mijn 1m90 ben ik de reus van het gezelschap. Het lijkt wel alsof ik de aanvoerder ben van deze sportieve guerrillabeweging, op weg om een coup te plegen. Maar zo een vaart loopt het niet. Op de steilste stukken stappen we stevig door en enkel op de wat vlakkere gedeelten gaat het in looppas. Na iets meer dan twee uur wedstrijd bereiken we de top van El Naranjo. Al wat nu nog volgt, gaat boven mijn winterse trainingslimiet van 2 uur lopen. Ik beslis dan ook om op de top mijn makkers te laten gaan en even te pauzeren te midden van een overweldigend decor.

Mexico Tarahumara

Mexico Tarahumara


Afgrond

Enkele minuten later sluit ik aan bij twee andere Tarahumara, die algauw via een smal bospad de afdaling inzetten. Plots loopt het pad dood en staan we met z’n drieën voor een afgrond. Van bewegwijzering is geen sprake meer maar tussen de cactussen en het stuikgewas door vinden mijn gezellen alsnog een doorgang. De Tarahumara zijn veel betere dalers dan mij en ik moet er echt alles aan doen om hen bij te houden. Dit is het gevaar waar McDougall in zijn boek voor waarschuwde: “Als je hen achterna ging in de doolhof, liep je het risico dat je nooit meer de weg terug vond.” Gelukkig loop ik de afdaling van mijn leven en een eind verderop komen we uit op een breed pad in dalende lijn. Het vervolg van de afdaling naar het dal van de Rio Urique doet deugd aan de benen, maar er duikt een volgende factor op om mee rekening te houden: de toenemende hitte. Naarmate ik daal, blijven de temperaturen alsmaar stijgen. Beneden in het dal staat de kilometerteller van de wedstrijd op 31 en ook de temperatuur moet rond dat cijfer hangen. En het is nog niet eens middag! Een petje op het hoofd en veel drinken zijn op dat moment absolute must-dos. Bijzonder sterk van de wedstrijdorganisatie is dat er over het volledige traject voldoende waterposten zijn voorzien. Gemiddeld om de vijf  km is er voor elke loper een flesje water én ook nog eens fruit beschikbaar. Echt super bij deze hoge temperaturen.

Mexico Tarahumara
Met voldoende water de hitte trotseren in het diepst van de canyon

Inspanningen in volle zon

Na een sfeervolle doortocht in het dorpscentrum van Urique begint de derde lus van het parcours met een 8 km lang, overwegend vlak, traject langs de Rio Urique. Met mijn grote passen haal ik op dit gedeelte van het parcours veel meer snelheid dan de Tarahumara. De ene na de andere metgezel van op de flanken van El Naranjo haal ik in, wat mijn competitiegevoel toch weer wat aanscherpt. De inspanningen in volle zon lijken me helemaal niet te deren. In het gehucht Puente La Laja, halfweg wedstrijd, steken we de brede Rio Urique over om even verderop via een uitgedroogde rivierbedding aan de klim naar Los Alizos te beginnen. De aanvangskilometers van deze beklimming zijn helemaal niet zo steil, maar eens voorbij de marathonafstand van 42 km voel ik mijn krachtenarsenaal leeglopen. Op karakter sleur ik me gedurende 8 km naar boven, maar iedere stap voelt extra zwaar aan. Gelukkig volgt af en toe een stukje bergaf, hetgeen me niet helemaal doet stilvallen.

Mexico Tarahumara
Mexico Tarahumara

Pinole als bevoorrading

De schaduwrijke top van Los Alizos, het derde en verste controlepunt, blijkt tot mijn verrassing de grootste bevoorradingspost op het traject. Ik neem de tijd om op krachten te komen maar de rijkelijke bevoorrading met o.a. tortilla’s smaakt me helaas niet. Ik krijg amper iets naar binnen. Ook pinole, het witte maisdrankje van de Tarahumara, zorgt niet voor de gewenste boost. Terwijl ik wat ontgoocheld voor me zit uit te staren, merk ik plots een klein kapelletje met een foto van Micah True. “Dit was zijn favoriete plek”, legt een van de vrijwilligers van de bevoorradingspost me uit. “Na zijn dood hebben familie en vrienden zijn as hier uitgestrooid. Caballo Blanco blijft zo toch voor altijd bij ons.”

Mexico Tarahumara
Pinole, authentiek energiedrankje
Mexico Tarahumara
Kapelletje ter ere van ‘Caballo Blanco’ Micah True op Los Alizos

Het zotte paard

De afdaling vanuit Los Alizos verloopt via exact hetzelfde traject als de klim, wat van de dalende tussenstukjes nu venijnige klimmetjes maakt. Toch ben ik aan de voet weer wat gerecupereerd om in volle zon en bij 40 graden het vlakke traject in het dal van de Rio Urique aan te vatten. Het is zweten, drinken, af en toe eens goed vloeken, om even later weer euforisch rond te lopen. Tijdens de laatste 10 km haal ik niet veel meer dan een wandeltempo maar ruim binnen de tijdslimiet overschrijd ik de finishlijn. De Ultramarathon Caballo Blanco is overleefd en Mexicaanse vrienden op facebook hebben nu ook een bijnaam voor mij: Caballo Loco, het zotte paard!

Dit artikel verscheen eerder in het magazine running.be – Tekst: Kris Clerckx – Fotografie: Rod Supertramp en Kris Clerckx

 

PRAKTISCH

Inschrijven:

De Caballo Blanco vindt steeds plaats in het begin van de maand maart. Inschrijven via de Toeristische Dienst van Urique:  www.visitaurique.com/ultra-maraton/

Ernaartoe:

Aeromexico vliegt dagelijks van Schiphol naar Mexico City, waar aansluitend een vlucht naar Los Mochis in het noorden van Mexico volgt. www.aeromexico.com

Na een nachtje in Los Mochis voert de trein El Chepe je door een fantastisch landschap naar het plaatsje Bahuichivo, van waaruit taxi’s of kleine busjes je naar het afgelegen Urique brengen.

Zelf een auto huren voor de transfer van Los Mochis naar Urique in de Barrance del  Cobre raden we af: te lang onderweg, slechte wegen en bijgevolg teveel stress.

En nog een tip: laat je bij de planning van je reis verder helpen door de reisspecialisten van Sudamerica Tours: www.sudamericatours.be

 

 

 

REIS MEE IN MAART 2019: Bij voldoende belangstelling organiseren we in maart 2019, in samenwerking met Sudamerica Tours, een loopreis naar de Ultramarathon Caballo Blanco in Mexico. Behalve deelname aan deze bijzondere wedstrijd plannen we o.a. een bezoek aan Mexico City en de fascinerende piramides van de zon in Teotihuacan. Geef ons een seintje via de contactpagina en we bezorgen je graag meer informatie.

Meer lezen:

Het boek ‘Born to Run’ van Christopher McDougall is ook in het Nederlands verkrijgbaar: De geboren renner (Promotheus).